Een betere uitvoering van de Participatiewet? Ik draag hier graag aan bij!

Door: Sijko Wierenga

Het afgelopen jaar ben ik algemeen directeur ad interim geweest van Ferm Werk. Ferm Werk is een publieke organisatie, een werkbedrijf. Opgericht door de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Montfoort, Oudewater & Woerden en verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet, de Wet sociale werkvoorziening en nog een paar kleinere wetten rond werk en inkomen.

Ik heb mijn hart verloren aan deze prachtige club!

In de eerste plaats door de medewerkers met een arbeidsbeperking die ik regelmatig in de kantine sprak. Ze reageren vaak spontaan en ook lekker direct, soms zijn ze meer in zichzelf teruggetrokken. Mensen zoals ik en tegelijkertijd anders dan ik. Zoals ik eigenlijk bij alle mensen ervaar, dus what’s new? Met een werkethos waar menigeen een voorbeeld aan kan nemen: gedreven, soms kritisch en  ontzettend loyaal!

Ook de professionals van Ferm Werk hebben iets bij mij losgemaakt. Vanwege hun grote betrokkenheid bij mensen voor wie participatie in onze samenleving niet soepel verloopt en misschien nooit wordt zoals je zou wensen. Tegelijkertijd zijn het collega’s die op creatieve wijze de regie nemen over de uitvoering van hun werk. Met hart en ziel gaan ze er voor en ze blijven zich verder ontwikkelen.

Bij wat minder direct betrokkenen zoals raadsleden, wethouders, directeuren en beleidsambtenaren, merk ik ook hart voor onze cliënten. Er is wel een groot verschil. Zij doen het werk niet zelf, maar praten erover. En dat geldt natuurlijk ook voor mij als interimmer. Wat mij is opgevallen? De miscommunicatie in deze ‘institutionele wereld’, zoals ik dat maar even noem. We praten over beleid, geld, zeggenschap en verantwoording. Over processen, sturingsinformatie en in control zijn. Een verschil van mening ontstaat in een handomdraai en aan escalaties geen gebrek. We reageren op incidenten die telkens het vertrouwen in elkaar ondermijnen. Wat houden we elkaar zo bezig!

Op welke manier lossen we deze miscommunicatie op? Bewezen succesvol is het om de professionals centraal te stellen in je gesprek over beleid, controle of verantwoording. Dat klinkt misschien een beetje vreemd in een wereld die zegt dat je de cliënt centraal moet stellen. Ik zeg het net anders: laat de professionals de cliënt centraal stellen en laat de directeur, de ambtenaar, de wethouder of het raadslid dit ook mogelijk (blijven) maken? Stel elkaar daarom eens de vraag: “Draagt dit gesprek, deze beleidsregel of deze sturingsinformatie er aan bij dat de professionals betere dienstverlening aan cliënten kunnen bieden?”

Het helpt ook om regelmatig in gesprek te gaan met de uitvoerend professionals. Stel hen eens een paar vragen: “Wat helpt je het werk steeds beter te doen? Hoe kunnen we investeren in jouw professionele ontwikkeling? Hoe kunnen we die administratieve last en de veelheid van beleidsregels verminderen?”

Ik ben er van overtuigd dat denken vanuit en aandacht voor de professionals gaat helpen om het aantal cliënten dat aangewezen is op de overheid te verminderen. Was dat niet ook de bedoeling van de Participatiewet?

Bij VanMontfoort werken we vanuit de overtuiging dat goede dienstverlening vooral wordt bepaald door de kwaliteit van het handelen van de uitvoerend professionals. Met dit als uitgangspunt doe ik graag wat suggesties:

  • Professionele oordeelsvorming
    Eén van de lastigste dingen voor professionals in deze sector is erachter komen wat een cliënt echt nodig heeft om (meer) volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Dit vraagt om goede uitvraagtechnieken, maar ook om analysevaardigheden. Zo’n analyse bepaalt grotendeels of de gekozen ondersteuning gaat werken.

Daarom is het essentieel te investeren in deze ‘professionele oordeelsvorming’. Vraag de professionals eens wat ze op dit punt nodig hebben.

  • Intervisie
    Bij de uitvoering van de Participatiewet is het belangrijk dat verschillende specialisten betrokken zijn bij de ondersteuning van de cliënt. Inkomensconsulenten, re-integratieconsulenten, praktijkbegeleiders, job coaches en accountmanagers moeten samenwerken. Niet eerst de ene specialist en dan de ander, maar juist tegelijkertijd. Ieder met eigen perspectief.

Door de verschillende perspectieven te bespreken kom je tot de beste ondersteuning. Onze ervaring is dat intervisie, naast gezamenlijke casuïstiekbesprekingen, enorm bijdraagt aan een cultuur van samenwerking.

  • Beleidsontwikkeling
    Beleidsmedewerkers bij gemeenten kunnen hun effectiviteit vergroten door met beleidsregels aan te sluiten op wat de uitvoerend professionals nodig hebben. Zo creëer je beleid dat daadwerkelijk bijdraagt aan een grotere uitstroom van cliënten.

Twee concrete suggesties:
1) Neem samen met professionals de beleidsregels door: welke zijn helpend en welke belemmerend? Doe ook je best om zoveel mogelijk belemmerende regels af te schaffen.

2) Stel, er komt een wetswijziging aan. Leg de wijziging aan de uitvoerende professionals uit en vraag hen met ideeën te komen hoe zij de wijziging in hun dagelijks werk kunnen doorvoeren. Laat ze een halfjaar aan de slag gaan en wees bereikbaar voor vragen. Ga na dat halfjaar met hen om de tafel en vraag ze welke beleidsregels helpend zijn om de nieuwe manier van werken te borgen. En ga die vervolgens formaliseren.

Ik denk graag mee in een betere uitvoering van de Participatiewet. Met het team bij VanMontfoort zijn wij in staat om te ontwikkelen, faciliteren en implementeren. Nodig ons uit!

Deel artikel

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *